Chiến lược dữ liệu và AI: Nền tảng đo lường cho tăng trưởng kinh tế số

Chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên sang kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo yêu cầu Việt Nam phải cấp thiết xây dựng hạ tầng số đồng bộ và hệ thống đo lường hiệu quả.

Dữ liệu và AI: Cặp bài trùng của năng suất mới

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không còn là thông tin thứ cấp mà đã trở thành tài sản chiến lược. Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, khẳng định dữ liệu mang đặc tính tái sử dụng cao; càng khai thác, giá trị thặng dư càng lớn. Khi kết hợp với AI – đóng vai trò là động cơ xử lý – dữ liệu được chuyển hóa thành tri thức giúp tối ưu hóa vận hành và tạo ra các dịch vụ mới như “Data-as-a-Service” (DaaS) hay “AI-as-a-Service” (AIaaS).

GS Muttukrishnan Rajarajan từ Đại học City St George (London) cho rằng thế giới đang chứng kiến cuộc cạnh tranh dữ liệu toàn cầu. Tại đây, tài sản vô hình như dữ liệu đã dần vượt qua tài sản hữu hình trong việc định giá doanh nghiệp và quốc gia.

Rào cản: Những “điểm mù” trong đo lường kinh tế

Dù tiềm năng lớn, Việt Nam vẫn đối mặt với thực trạng dữ liệu bị chia cắt, hạ tầng thiếu đồng bộ và khung pháp lý chưa hoàn thiện. Đáng ngại hơn, theo PGS. James Abdey (LSE), việc thiếu hệ thống đo lường giá trị dữ liệu tạo ra những “điểm mù” nghiêm trọng trong GDP, khiến năng suất thực của nền kinh tế bị đánh giá thấp so với thực tế.

Để khắc phục, các chuyên gia đề xuất:

• Thí điểm mô hình đo lường: Áp dụng thí điểm tại các ngành có cường độ dữ liệu cao như Y tế, Giáo dục và Tài chính.
• Cấu trúc đo lường toàn diện: GS Chu Hoàng Long (Đại học Quốc gia Australia) nhấn mạnh cần tiếp cận trên ba trục: khả năng khai thác, năng lực cung cấp và môi trường chính sách.

Xây dựng hạ tầng số: Xương sống của nền kinh tế

Để đạt mục tiêu cường quốc dữ liệu vào năm 2045, Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột mang tính sống còn:

1. Hạ tầng số: Đẩy mạnh đầu tư vào mạng 5G/6G, trung tâm dữ liệu (Data Center) và điện toán đám mây (Cloud Computing).
2. Thể chế số: Xây dựng tiêu chuẩn liên thông dữ liệu, đảm bảo sự cân bằng giữa bảo mật và quyền truy cập mở.
3. Nhân lực số: Phát triển chuyên gia khoa học dữ liệu và an ninh mạng thông qua cải cách giáo dục gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp.

Việc coi dữ liệu là tài sản có thể giao dịch, định giá và sở hữu không chỉ là bước tiến kỹ thuật mà là chiến lược cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Liệu các doanh nghiệp Việt đã sẵn sàng để chuyển đổi từ khai thác dữ liệu thô sang tạo dựng giá trị kinh tế bền vững từ AI? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về lộ trình này.