Nội dung chính
Đảng Cộng hòa đang chịu một cú sốc kép khi mất một nghị sĩ và đồng thời phải vật lộn với tranh cãi nội bộ về chính sách y tế, khiến việc duy trì đa số tại Hạ viện trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Hai sự kiện làm rung chuyển lực lượng Cộng hòa
Vào đêm 5/1/2026, nghị sĩ Doug LaMalfa (California) đã qua đời sau một ca phẫu thuật khẩn cấp, khiến các đồng nghiệp phải nhận tin trong khi đang chuẩn bị tham dự buổi họp tại Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy, Washington. Cùng lúc đó, nghị sĩ Jim Baird (Indiana) bị thương nặng trong một vụ tai nạn ô tô, làm tăng thêm cảm giác bất ổn trong hội đồng.
Sau khi bầu cử giữa kỳ tháng 11/2024, các cuộc dự đoán dựa trên kết quả thăm dò của Pew Research cho thấy Đảng Cộng hòa có thể giữ đa số hẹp với 220 ghế so với 215 ghế của Đảng Dân chủ. Tuy nhiên, các biến cố vừa rồi đã làm giảm số ghế thực tế còn lại xuống còn 218, và nếu Baird không thể quay lại, con số này còn giảm tiếp.
Áp lực nội bộ về chính sách y tế
Chủ đề y tế, đặc biệt là việc duy trì “Hyde Amendment” – lệnh cấm tài trợ liên bang cho phá thai – đang trở thành điểm nóng. Tổng thống Donald Trump, trong một bài phát biểu dài gần một tiếng rưỡi tại cùng địa điểm, đã yêu cầu các nghị sĩ Cộng hòa “linh động” và cân nhắc việc bỏ qua lệnh cấm này để giải quyết chi phí y tế leo thang.
Quan điểm này ngay lập tức gây xôn xao. Thượng nghị sĩ James Lankford (Oklahoma) đã phản hồi rằng “tôi không thể linh động về giá trị của sinh mạng mỗi đứa trẻ” (Politico). Đồng thời, Marjorie Dannenfelser, Chủ tịch Susan B. Anthony Pro‑Life America, cảnh báo rằng nếu Đảng Cộng hòa từ bỏ Hyde, họ sẽ “bị đẩy ra khỏi đa số vào tháng 11”.
Chiến lược của Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson
Mike Johnson, người vừa được Tổng thống Trump ủng hộ công khai, phải tính toán sao cho không mất hơn một phiếu trong nội bộ. Điều này quan trọng vì bất kỳ sự mất phiếu nào cũng có thể phá vỡ đa số 218‑ghế, đặc biệt khi một số đại biểu đang cân nhắc chạy đua vào các vị trí cấp bang.
Theo một nguồn nội bộ được xác thực (CNN), đội ngũ trợ lý của Johnson đang chuẩn bị danh sách “đánh giá khả năng thông qua dự luật” cho mỗi ngày trong tuần tới, nhằm đảm bảo không có lỗ hổng nào trong việc đưa ra luật lệ quan trọng như ngân sách y tế.
Những lời nhận định và dự báo
Những nhà phân tích của Brookings Institution cho rằng, nếu Đảng Cộng hòa không thể thống nhất về Hyde Amendment, khả năng thắng cử trong các bang trọng điểm như Pennsylvania và Michigan sẽ giảm tới 12% so với các kỳ bầu cử trước.
Ngược lại, nếu họ duy trì vị thế cứng rắn, có nguy cơ làm mất đi những cử tri trung tâm quan tâm đến quyền phụ nữ, một xu hướng đã chứng kiến mức giảm 4% trong các cuộc thăm dò năm 2025 (Gallup).
Như Tổng thống Trump đã nhắc lại: “Ông ấy cứng rắn, không kém bất kỳ ai trong căn phòng này. Nhưng ông ấy không thể cứng rắn với đa số ba phiếu, và giờ thì, đáng buồn thay, còn ít hơn vậy”.
Trong bối cảnh các nghị sĩ Cộng hòa đang cân nhắc chuyển sang các vị trí cấp bang, sức mạnh của họ tại Washington có thể giảm sút đáng kể, đặt ra câu hỏi liệu Đảng Cộng hòa có đủ nguồn lực để duy trì chương trình nghị sự của mình trong nửa cuối năm.
Như Tâm (Theo Politico, CNN, AP)
