GDP 2025 tăng 8,02% nhưng điện chỉ 4,9%: Tại sao hệ số đàn hồi giảm?

GDP năm 2025 dự kiến tăng 8,02% trong khi sản lượng điện thương phẩm chỉ tăng 4,9% so với 2024. Sự chênh lệch này khiến nhiều nhà kinh tế và chuyên gia năng lượng đặt câu hỏi: liệu đây có phải là một ngoại lệ so với quy luật truyền thống?

Vào chiều 5/1, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố dự báo tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02% so với năm 2024. Cùng ngày, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thông báo tổng sản lượng điện thương phẩm năm 2025 dự kiến đạt 287,85 tỷ kWh, tăng 4,9%.

1. Số liệu chính và ý nghĩa của hệ số đàn hồi điện/GDP

Hệ số đàn hồi điện/GDP được tính bằng tỷ lệ % tăng trưởng sản lượng điện thương phẩm so với % tăng trưởng GDP. Với dữ liệu 2025, hệ số này nhỏ hơn 1, trong khi các năm trước thường dao động từ 1,7 đến 2.

1.1. So sánh với các giai đoạn trước

• 2000‑2010: hệ số 1,7‑2
• 2011‑2019: hệ số 1,2‑1,4
• 2021‑2024: hệ số khoảng 1‑1,1
• 2025: hệ số đi dưới 1

2. Nguyên nhân khiến sản lượng điện tăng chậm hơn GDP

Theo bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê), có ba yếu tố chính:

1. Đầu tư công hạ tầng mạnh nhưng tiêu thụ điện không đồng đều: Các dự án hạ tầng tiêu thụ điện ít hơn so với các nhà máy công nghiệp.
2. Thời tiết năm 2025 ít nắng nóng, giảm nhu cầu điện của hộ dân cư.
3. Sự gia tăng đáng kể của điện tự sản tự tiêu (điện mặt trời mái nhà, hệ thống tự cung) chiếm gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm.

Cụ thể, điện tự sản tự tiêu ước tính 10 tỷ kWh, góp phần giảm áp lực lên lưới điện quốc gia.

2.1. Cấu trúc tiêu thụ điện năm 2025

• Ngành công nghiệp và xây dựng: 53% tổng tiêu thụ, tăng 7,2%.
• Điện cho nông, lâm nghiệp, thủy sản: 3,5% tổng, tăng 1,1%.
• Khách sạn, nhà hàng: 5,4% tổng, tăng 4,8%.
• Tiêu dùng dân cư: 33,7% tổng, tăng chỉ 1,1%.

Như vậy, dù điện cho công nghiệp tăng mạnh, nhưng phần lớn tiêu thụ dân cư – chiếm hơn một phần ba tổng nhu cầu – lại tăng chậm, kéo tổng tăng trưởng điện về mức 4,9%.

3. Quan điểm của các chuyên gia kinh tế

PGS.TS Ngô Trí Long nhấn mạnh rằng nền kinh tế Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn “tăng trưởng chất lượng”, trong đó năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn. Ông chỉ ra:

• Hệ số đàn hồi điện/GDP giảm dần phản ánh việc các ngành dịch vụ, công nghệ cao tiêu thụ ít điện.
• Trong lĩnh vực công nghiệp, hệ số đã giảm xuống 0,83 (đi dưới 1) từ 2021‑2024.
• Tiêu dùng dân cư có hệ số giảm từ 1,54 (2011‑2015) xuống 1,27 (2021‑2024).

“Quy luật ‘điện tăng nhanh hơn GDP’ chỉ còn đúng trong giai đoạn công nghiệp hoá mạnh”, ông Long kết luận.

4. Ý nghĩa và triển vọng

Việc hệ số đàn hồi giảm dưới 1 không phải là bất thường mà là dấu hiệu tích cực:

• Hiệu quả sử dụng điện được cải thiện, giảm chi phí năng lượng cho doanh nghiệp.
• Khả năng đáp ứng nhu cầu điện trong các năm tới sẽ ít phụ thuộc vào việc mở rộng công suất mới.
• Chính sách hỗ trợ năng lượng tái tạo và điện tự sản tự tiêu đang dần tạo ra một mô hình tiêu thụ bền vững.

Kết luận

GDP 2025 dự kiến tăng mạnh 8,02% nhưng sản lượng điện thương phẩm chỉ tăng 4,9% là hệ quả của cấu trúc tiêu thụ điện đang thay đổi và sự gia tăng của năng lượng tự sản. Xu hướng giảm của hệ số đàn hồi điện/GDP cho thấy nền kinh tế đang hướng tới tăng trưởng chất lượng, tiết kiệm năng lượng hơn. Độc giả quan tâm có thể theo dõi thêm số liệu GDP và cập nhật báo cáo điện lực để nắm bắt diễn biến trong năm 2026.