Nội dung chính
Hành trình rời đầm phá Tam Giang sau cuộc di dân lịch sử năm 2009 đã mở ra những ngã rẽ khác biệt về sinh kế và tư duy cho hàng nghìn người dân vạn đò.
Sau hơn một thập kỷ kể từ cuộc đại di dân mang tính bước ngoặt, cuộc sống của những người từng gắn bó với sóng nước đầm phá không còn là những chuyến đò lênh đênh. Thay vào đó là những mái nhà cố định, những con phố và những nỗ lực không ngừng nghỉ để hòa nhập với đời sống đất liền.
Người kết nối hai thế giới: Sứ mệnh thầm lặng của ông Võ Văn Kèn
Trong dòng chảy biến động của cộng đồng dân vạn đò, có những cá nhân không chỉ sống cho riêng mình mà còn trở thành điểm tựa cho cả một tập thể. Ông Võ Văn Kèn chính là một hình mẫu như vậy. Với gần 50 năm gắn bó, ông đã trở thành “mạch nối” quan trọng giữa một cộng đồng vốn sống tách biệt với hệ thống quản lý hành chính chính thống.
Trước đây, khi người dân vạn đò hầu hết không biết chữ và thiếu hụt giấy tờ tùy thân, mọi thủ tục từ khai sinh, hộ khẩu đến chứng minh nhân dân đều phải trông cậy vào ông. Dù không phải là một nhiệm vụ được pháp luật quy định, nhưng bằng sự tận tâm, ông Kèn đã giúp hàng nghìn người tìm thấy sự hiện diện hợp pháp của mình trên đất liền.
Năm 2009, dự án di dân vạn đò tại Huế đã đưa khoảng 3.000 nhân khẩu (tương đương 337 hộ) lên các khu tái định cư tại phường Dương Nỗ và Hương An. Con số này hiện đã tăng lên khoảng 500 hộ. Ông Kèn đã đồng hành cùng họ, không chỉ trong việc vận động chính sách mà còn trong việc giúp họ hiểu rằng: có nhà trên bờ là một khởi đầu, nhưng để sống được trên bờ là một cuộc chiến khác.
Những ngã rẽ sinh kế: Từ xưởng may đến những nỗi lo quay lại mặt nước
Thực tế cho thấy, cuộc dịch chuyển không phải là một đường thẳng cho tất cả mọi người. Có những người đã bứt phá thành công, nhưng cũng có những người vẫn loay hoay giữa hai thế giới.
Chị Võ Thị Lý là một ví dụ điển hình cho sự nỗ lực tự thân. Từ một đứa trẻ vạn đò, chị đã chọn học nghề may công nghiệp để thay đổi số phận. Từ một chiếc máy may nhỏ lẻ, đến nay chị đã sở hữu cơ sở sản xuất với 12 máy và 12 lao động thường xuyên. Chị chia sẻ chân thực: “Khó nhất là thay đổi cách nghĩ, cách làm. Phải tự mình cố gắng để thay đổi lối sống cũ.”
Sự thành công của những cá nhân như chị Lý hay việc con ông Kèn trở thành công chức phường đã tạo ra một thế hệ mới: những đứa trẻ sinh ra trên đất liền, lớn lên với trường học, nghề nghiệp ổn định và không còn khái niệm “kiếp vạn đò” lênh đênh.
Tuy nhiên, mặt trái của quá trình tái định cư vẫn tồn tại. Những khó khăn về không gian sinh hoạt chật chội, áp lực kinh tế và sự thiếu hụt kỹ năng nghề nghiệp đã khiến một bộ phận người dân không thích nghi kịp. Một số gia đình đã quyết định quay lại mặt nước, dựng lại nhà chồ hoặc tiếp tục bám trụ với nghề đánh bắt truyền thống để tìm kiếm sự ổn định vốn có.
Bài học về sự thích nghi và phát triển bền vững
Nhìn lại hành trình gần hai thập kỷ, chúng ta thấy rằng việc di dời về mặt không gian chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để một cộng đồng thực sự chuyển đổi chính là sự thay đổi về tư duy và khả năng thích ứng với môi trường mới. Để những cuộc di dân tương tự trong tương lai thành công bền vững, việc đào tạo nghề và hỗ trợ tâm lý xã hội cần được chú trọng song hành với việc xây dựng hạ tầng.
Bạn nghĩ sao về thách thức chuyển đổi sinh kế của những cộng đồng dân cư đặc thù này? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới!
