Nội dung chính
Hai đạo luật mới – Luật Tòa án chuyên biệt và Luật Phục hồi, phá sản – đang mở ra một nền tảng pháp lý vững chắc, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư tự tin hơn trong môi trường tài chính quốc tế.
Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính Quốc tế
Vào cuối tháng 12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính Quốc tế (TCQG) và có hiệu lực ngay từ ngày 1/1/2026. Đạo luật này được soạn thảo gấp rút để đáp ứng nhu cầu thực tiễn của TCQG, nơi quy định các chính sách ưu đãi về ngoại hối, ngân hàng và thuế.
Điểm nổi bật của luật là tạo ra một cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư nhanh chóng, công bằng và đặc thù, giúp tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Quy tắc tố tụng đặc thù
Phó chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh: “Cần có quy tắc tố tụng đặc thù, vượt trội để thu hút và tạo niềm tin cho nhà đầu tư với quy trình tố tụng nhanh chóng, kịp thời.” Quy tắc này đang được xây dựng dựa trên kinh nghiệm của các mô hình thành công trên thế giới.
Tiêu chuẩn thẩm phán
Luật quy định thẩm phán của Tòa án chuyên biệt có thể là người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam, nhưng phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt:
- Ít nhất 10 năm kinh nghiệm xét xử các vụ việc liên quan đến đầu tư và kinh doanh.
- Kiến thức sâu rộng về pháp luật đầu tư, tài chính quốc tế.
- Khả năng tiếng Anh lưu loát; tuổi không quá 75; sức khỏe đủ để thực hiện nhiệm vụ.
- Đạo đức và uy tín cao, được công nhận trong cộng đồng pháp lý.
Thẩm phán được Chủ tịch nước bổ nhiệm dựa trên đề nghị của Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao, nhiệm kỳ 5 năm.
Luật Phục hồi, phá sản – Động lực tái sinh doanh nghiệp
Luật này được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ mười và có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Khác với quá trình soạn thảo gấp rút của Luật Tòa án chuyên biệt, dự thảo Luật Phục hồi, phá sản đã trải qua quá trình thẩm tra kỹ lưỡng từ tháng 4/2025 bởi Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Điểm quan trọng nhất là đổi tên “Luật Phá sản” thành “Luật Phục hồi, phá sản” để phản ánh rõ ràng mục tiêu: không chỉ giải quyết vụ phá sản mà còn tạo ra hành lang pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã hồi sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Quy trình phục hồi độc lập
Chương II của luật dành riêng cho thủ tục phục hồi – một quy trình độc lập, ưu tiên áp dụng ngay khi doanh nghiệp hoặc hợp tác xã có nguy cơ mất khả năng thanh toán (nợ đến hạn trong 6 tháng hoặc đã quá 6 tháng). Doanh nghiệp có thể nộp đơn kèm theo:
- Phương án phục hồi chi tiết.
- Danh sách chủ nợ, người mắc nợ.
- Chứng cứ pháp lý chứng minh tính hợp pháp của yêu cầu.
Luật còn cho phép các biện pháp hỗ trợ tạm thời như hoãn nộp thuế, tạm dừng thanh toán một số khoản nợ, hoặc hoãn đóng góp vào quỹ hưu trí, tử tuất, nhằm giảm áp lực tài chính trong giai đoạn phục hồi.
Lợi ích cho doanh nghiệp
Nhờ cơ chế này, doanh nghiệp có thể:
- Tiếp tục hoạt động kinh doanh mà không bị gián đoạn.
- Giữ lại nhân lực và tài sản quan trọng.
- Thu hút lại nguồn vốn và niềm tin của các nhà đầu tư.
Như Phó chánh án Nguyễn Văn Tiến đã nói, “Mục tiêu của Luật là khuyến khích, ưu tiên phục hồi hoạt động kinh doanh ngay từ khi có nguy cơ mất khả năng thanh toán, giúp doanh nghiệp có cơ hội hồi sinh và tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế.”
Hai đạo luật này, khi được thực thi đồng thời, sẽ tạo nên một hệ sinh thái pháp lý mạnh mẽ, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu.
