Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành xây dựng Việt Nam khi giảm thiểu những rào cản pháp lý truyền thống.
Những thay đổi trọng tâm của Luật Xây dựng 2025
Đổi mới phương thức quản lý đầu tư
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Luật mới chia ba nhóm cải cách chính: nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư, đơn giản hoá thủ tục hành chính, và phân định rõ trách nhiệm các bên tham gia. Dự án được phân loại theo hình thức đầu tư (công, PPP, kinh doanh) với quy trình quản lý riêng, giúp giảm thời gian phê duyệt trung bình từ 120 ngày xuống còn khoảng 45 ngày theo số liệu thử nghiệm tại một số khu công nghiệp.
Đơn giản hoá thủ tục và điều kiện kinh doanh
Trong phần này, các yêu cầu về năng lực của tổ chức được bỏ, còn cá nhân chỉ cần chứng minh qua hồ sơ và kinh nghiệm thực tế. Việc mở rộng đối tượng miễn giấy phép xây dựng cho các công trình nhỏ và hạ tầng hàng không giúp giảm thiểu chi phí hành chính ước 30% cho các dự án có vốn dưới 500 tỷ đồng.
Quản trị chi phí và hợp đồng xây dựng
Ông Hồ Ngọc Sơn, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế Xây dựng nhấn mạnh: chi phí đầu tư sẽ được tính dần theo từng giai đoạn thiết kế, thay vì tính toàn bộ ngay từ đầu. Điều này cho phép chủ đầu tư điều chỉnh ngân sách dựa trên thực tế thi công, giảm nguy cơ vượt ngân sách lên tới 15-20% so với mô hình cũ.
Kiểm soát rủi ro pháp lý trong dự án đầu tư
Việc chuyển từ “kiểm soát tiền kiểm” sang “quản trị rủi ro” tạo ra một môi trường pháp lý linh hoạt hơn, nhưng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cao năng lực soạn thảo hợp đồng. PGS. TS. Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, cảnh báo rằng các dự án quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng vẫn tiềm ẩn rủi ro đa lớp: thiết kế, tiến độ, chi phí và tranh chấp pháp lý.
Những tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng đã chiếm khoảng 35% tổng số vụ việc tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) trong ba năm gần đây, theo thống kê của ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC. Các vấn đề thường gặp bao gồm điều kiện thanh toán, quyết toán và thay đổi thiết kế.
Luật mới đưa ra hai yếu tố quan trọng trong hợp đồng: sự kiện bất khả kháng và tiêu chuẩn hoàn thành cơ bản. Điều này giúp định hướng rõ ràng hơn cho các bên khi gặp sự cố ngoài dự kiến, giảm thiểu thời gian và chi phí giải quyết tranh chấp.
Để giảm thiểu tranh chấp, các doanh nghiệp nên áp dụng các điểm khoản hợp đồng chuẩn như:
- Rõ ràng về tiến độ và các mốc thanh toán.
- Quy định chi tiết về thay đổi thiết kế và các khoản phụ phí.
- Điều khoản bất khả kháng cụ thể, kèm theo quy trình thông báo và chứng minh.
Luật mới cũng khuyến khích việc chuẩn hoá mẫu hợp đồng và tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý và các bên liên quan, nhằm đảm bảo các quy định được hiểu và áp dụng đồng nhất.
Hành động ngay: Các doanh nghiệp nên rà soát lại hợp đồng hiện hành, đào tạo đội ngũ pháp lý và tham khảo hướng dẫn chi tiết từ Bộ Xây dựng để tận dụng tối đa lợi thế của Luật Xây dựng 2025.
