Nội dung chính
Nghị quyết 79/2026 của Bộ Chính trị mở ra kỷ nguyên quản trị tài sản công minh bạch, đặt nền tảng cho một nền kinh tế nhà nước hiệu quả và có lợi cho người dân.
1. Định nghĩa lại “kinh tế nhà nước” – Rộng hơn, minh bạch hơn
Trước đây, khi người ta nhắc đến kinh tế nhà nước, suy nghĩ thường dừng lại ở các tập đoàn, tổng công ty. Nghị quyết 79 mở rộng khái niệm này, xem toàn bộ “hệ tài sản – nguồn lực” quốc gia – từ đất đai, tài nguyên, hạ tầng, ngân sách, dự trữ cho tới vốn nhà nước tại doanh nghiệp – đều là thành phần của kinh tế nhà nước.
Những nguồn lực này không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế vĩ mô mà còn bảo đảm an ninh quốc phòng và ổn định xã hội.
2. Vai trò “chủ đạo” không đồng nghĩa với đặc quyền
Nghị quyết nhấn mạnh rằng kinh tế nhà nước phải bình đẳng trước pháp luật và cạnh tranh công bằng với các khu vực kinh tế khác. Mọi thành phần kinh tế – doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng, đơn vị sự nghiệp công lập – đều phải tuân thủ các quy tắc công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm giải trình.
Điều này đồng nghĩa với việc loại bỏ các hình thái “xin‑cho”, ưu đãi đặc quyền và xây dựng một môi trường kinh doanh dựa trên pháp quyền và kỷ luật thị trường.
3. Ba kỷ luật mới của quản trị tài sản công
3.1. Hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường
Quyết định yêu cầu rà soát, thống kê và hạch toán toàn bộ nguồn lực nhà nước (đất, tài nguyên, hạ tầng, vốn) theo chuẩn mực thị trường. Không có dữ liệu chính xác, không thể phát hiện lãng phí hay thất thoát.
3.2. Tách bạch nhiệm vụ công và hoạt động kinh doanh
Những hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước phải được tách riêng khỏi nhiệm vụ công ích, ngăn chặn hiện tượng “lãi doanh nghiệp, lỗ xã hội”. Khi tài sản công được sử dụng cho mục tiêu kinh doanh, người dân có thể giám sát chi phí và hiệu quả một cách rõ ràng.
3.3. Công khai minh bạch và trách nhiệm giải trình
Từ quản lý đất đai, khai thác tài nguyên tới đầu tư hạ tầng, tất cả các quy trình phải được công khai, thông tin phải được công bố rộng rãi và có cơ chế giải trình đối với người dân và cơ quan kiểm tra.
4. Doanh nghiệp nhà nước: “Tinh” và “đáng tin”
Nghị quyết thừa nhận doanh nghiệp nhà nước là lực lượng cốt lõi, nhưng hiệu quả chưa tương xứng và khả năng cạnh tranh quốc tế còn hạn chế. Để khắc phục, quyết liệt thực hiện:
- Chuẩn hoá quản trị theo chuẩn quốc tế – KPI lượng hoá, báo cáo tài chính công khai, đánh giá hiệu suất đa chiều.
- Thúc đẩy cổ phần hoá và thoái vốn có kiểm soát, đồng thời duy trì kiểm soát nhà nước ở các lĩnh vực then chốt.
- Đặt mục tiêu đưa 500 doanh nghiệp nhà nước vào danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030‑2045.
5. Ngăn chặn lãng phí – Đáp ứng mong muốn của người dân
Ngăn chặn việc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán chồng chéo là một trong năm đề xuất pháp luật hoá trọng tâm. Các biện pháp cụ thể bao gồm:
- Thu hồi tối đa tài sản và kinh phí bị sử dụng sai mục đích hoặc chiếm đoạt.
- Thiết lập cơ chế hậu kiểm dựa trên quản trị rủi ro, tăng cường chế tài răn đe.
- Mở rộng kênh giám sát xã hội: công khai dữ liệu tài sản công, nợ công và đầu tư để báo chí, người dân và chuyên gia tham gia kiểm tra.
6. Năm việc lớn cần pháp luật hoá để Nghị quyết 79 thành hiện thực
- Thống kê và hạch toán toàn bộ nguồn lực nhà nước theo nguyên tắc thị trường, đồng thời công bố chuẩn định giá.
- Tách bạch nhiệm vụ công và hoạt động kinh doanh, áp dụng đấu thầu minh bạch cho các dịch vụ công.
- Chuẩn hoá quản trị doanh nghiệp nhà nước: KPI, công bố thông tin và đánh giá so sánh quốc tế.
- Thiết kế cơ chế hậu kiểm dựa trên rủi ro, dừng thanh tra chồng chéo nhưng tăng hiệu lực chế tài.
- Mở rộng giám sát xã hội: dữ liệu công khai, minh bạch nợ công và tài sản công, biến báo chí và người dân thành “hệ miễn dịch” chống lãng phí.
Như vậy, Nghị quyết 79 không chỉ là một tuyên bố chính sách mà còn là lộ trình chi tiết để chuyển đổi tài sản công thành tài sản của dân, sinh lợi hợp lý và được giám sát chặt chẽ.
Bạn nghĩ gì về những thay đổi này? Hãy chia sẻ quan điểm và theo dõi chúng tôi để cập nhật những diễn biến mới nhất về kinh tế nhà nước.
