Bước sang năm 2026, sự bùng nổ của Deepfake và các công cụ AI đang đặt ra thách thức mới, buộc hệ thống pháp luật, doanh nghiệp và người dùng phải nâng cấp tư duy bảo vệ dữ liệu cá nhân trong kỷ nguyên số.

Tổng quan tội phạm công nghệ năm 2025

Năm 2025 đã chứng kiến một bước ngoặt đáng chú ý trong bức tranh an ninh mạng tại Việt Nam. Dù số vụ lừa đảo trực tuyến giảm nhẹ, thiệt hại tài chính vẫn duy trì mức cao, đồng thời các phương thức tấn công ngày càng tinh vi và “vũ trang” bằng trí tuệ nhân tạo.

Thiệt hại lớn, thủ đoạn chuyển dịch

Theo thống kê của Bộ Công an, trong 11 tháng đầu năm 2025, các vụ lừa đảo mạng gây thiệt hại hơn 6.000 tỷ đồng. Các hình thức tội phạm đang dịch chuyển:

• Tăng mạnh các vụ mạo danh cơ quan chức năng, kết hợp video call, hình ảnh trụ sở và trang phục giả để tạo áp lực tâm lý.
• Chiêu trò trúng thưởng, quà tặng vẫn phổ biến, trong khi lừa đảo đầu tư tài chính giảm do người dân cảnh giác hơn.
• Mã độc di động gia tăng; hàng chục nghìn biến thể mới xuất hiện, nhiều giả mạo ứng dụng phổ biến.

Nhận thức người dùng cải thiện, nhưng còn “điểm mù”

Người dùng Internet đã nâng cao kỹ năng số: sử dụng mật khẩu mạnh, xác thực hai lớp và chủ động kiểm tra quyền truy cập ứng dụng. Tuy nhiên, tỷ lệ báo cáo sự cố cho cơ quan chức năng vẫn thấp, tạo ra “vùng xám” cho tội phạm tái diễn.

Dự báo 2026: Deepfake và AI đưa rủi ro lên tầm mới

Giới chuyên gia dự đoán năm 2026 sẽ là thời kỳ nguy hiểm hơn khi AI trở thành công cụ trung tâm của tội phạm công nghệ.

Deepfake – thách thức không thể bỏ qua

Deepfake dự kiến sẽ được dùng để tạo video, hình ảnh và giọng nói giả mạo có độ chân thực cao, làm suy giảm khả năng phân biệt thật – giả. Điều này mở đường cho các cuộc tấn công xã hội (social engineering) tinh vi hơn.

Mã độc AI – tự biến đổi và cá nhân hoá

Mã độc tích hợp AI sẽ tự học, né tránh các hệ thống bảo mật truyền thống và thực hiện tấn công dựa trên hồ sơ cá nhân của nạn nhân, khiến phản hồi phòng thủ trở nên khó khăn.

Khung pháp lý và triển khai thực tiễn năm 2026

Năm 2026 sẽ đánh dấu bước ngoặt quan trọng với việc Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng 2025 chính thức có hiệu lực. Các doanh nghiệp sẽ phải:

1. Áp dụng các biện pháp bảo mật dữ liệu mạnh hơn, bao gồm mã hoá dữ liệu nhạy cảm.
2. Thực hiện đánh giá rủi ro định kỳ và báo cáo sự cố cho cơ quan quản lý trong vòng 72 giờ.
3. Đào tạo nhân viên và người dùng cuối về nhận diện Deepfake và các mối đe dọa AI.

Luật chỉ thực hiện được khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng người dùng. Việc xây dựng thói quen báo cáo, nâng cao kỹ năng số và tạo ra văn hoá an toàn dữ liệu sẽ quyết định mức độ thành công của chiến lược bảo vệ mạng quốc gia.

Minh Phú

Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy hữu ích và đăng ký nhận bản tin để không bỏ lỡ các cập nhật mới nhất về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.