Nội dung chính
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, việc Chính phủ đặt mục tiêu xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng trong Quý I được xem là động thái chiến lược nhằm khơi thông nguồn lực vốn đang bị “chôn vùi”.
Ngày 15/2 vừa qua, Công điện của Thủ tướng, được Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình ký, đã nhấn mạnh tính cấp bách của việc giải quyết các dự án “gặm nhấm” này. Đây không chỉ là câu chuyện hành chính mà là bài toán sống còn để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số vào năm 2026, một chỉ tiêu đòi hỏi sự huy động nguồn lực đầu tư toàn xã hội cực kỳ lớn.
Áp lực Tăng trưởng và Chi phí Cơ hội của Sự Trì trệ
Hiện tại, tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến của năm nay vào khoảng 35% GDP. Tuy nhiên, chi phí huy động vốn đang có xu hướng leo thang. Việc các dự án bị trì hoãn, không thể đưa vào khai thác và sử dụng đồng nghĩa với việc lãng phí nguồn lực sản xuất khổng lồ, trực tiếp làm suy giảm động lực tăng trưởng chung của nền kinh tế. Thủ tướng yêu cầu, tất cả các vướng mắc phải được giải quyết triệt để ngay trong tháng 2 và xuyên suốt Quý I.
Nguyên tắc Xử lý: Chủ động, Minh bạch, và Phân quyền Trách nhiệm
Công điện đã xác lập ba nguyên tắc cốt lõi mà các Bộ, ngành và địa phương phải tuân thủ khi gỡ vướng:
- Tính Cấp bách và Chiến lược: Coi đây là nhiệm vụ ưu tiên cao nhất, không được trì hoãn.
- Minh bạch và Chống Tiêu cực: Quá trình xử lý phải công khai, tuyệt đối không được “hợp thức hóa sai phạm” hoặc tạo kẽ hở phát sinh tiêu cực mới.
- Phân cấp Thẩm quyền: Thực thi tinh thần “địa phương quyết, làm và chịu trách nhiệm”. Các cơ quan cấp dưới phải chủ động giải quyết các thủ tục thuộc thẩm quyền.
Các lĩnh vực trọng điểm cần được ưu tiên giải quyết bao gồm: Đầu tư công, phát triển Nhà ở Xã hội, các dự án Năng lượng, và Bất động sản – những ngành có tác động lan tỏa (multiplier effect) lớn nhất đến GDP.
Đối với các vấn đề vượt quá thẩm quyền, cơ chế báo cáo phải rõ ràng: địa phương phải trình bày rõ vướng mắc kèm đề xuất giải pháp cụ thể để Bộ Tài chính tổng hợp và trình lên cấp có thẩm quyền cao hơn. Điều này đảm bảo quy trình ra quyết định không bị tắc nghẽn ở bất kỳ khâu nào.
Quy mô Nguồn lực Bị Bế tắc và Tiềm năng Khơi thông
Theo thống kê từ báo cáo trước đó của các cơ quan chức năng, cả nước đang gánh trên vai hàng nghìn dự án tồn đọng, kéo dài qua nhiều năm. Các vấn đề nan giải nhất thường xoay quanh các nút thắt về quản lý và sử dụng đất đai, cùng với vướng mắc về quy hoạch chi tiết.
Giới phân tích kinh tế học ước tính, nếu những dự án này được giải phóng, GDP có thể được cộng thêm từ 1% đến 2%. Con số này không hề nhỏ, nó đại diện cho một nguồn lực bổ sung quan trọng để Việt Nam vượt qua các thách thức tăng trưởng trung hạn. Thực tế, Chính phủ đã chỉ đạo và gỡ vướng cho 5.203 dự án, trong đó riêng các dự án liên quan đến đất đai là 3.289 dự án, giúp khơi thông tổng giá trị nguồn lực ước tính lên tới 1,67 triệu tỷ đồng – một con số minh chứng cho sự lãng phí khổng lồ trước đó.
Góc nhìn Chuyên môn: Không Chỉ là Giải ngân Vốn
Với kinh nghiệm theo dõi các chu kỳ phục hồi kinh tế, việc đẩy nhanh giải ngân và đưa dự án vào vận hành không chỉ đơn thuần là đạt chỉ tiêu tăng trưởng theo quý. Đây là hành động tái khẳng định niềm tin của thị trường vào tính hiệu quả và quyết đoán của bộ máy điều hành. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không phải là mệnh lệnh hành chính, mà là việc xây dựng cơ chế giám sát sao cho nguồn lực được giải phóng phải đi đúng hướng, tránh tình trạng “đầu tư dàn trải” hoặc “thông quan” cho các dự án kém hiệu quả.
Vai trò của công nghệ quản lý dự án (như việc áp dụng BIM trong xây dựng hạ tầng hoặc các nền tảng số để giám sát tiến độ đất đai) sẽ là yếu tố then chốt để duy trì tính minh bạch mà Thủ tướng đã nhấn mạnh. Liệu các cơ quan chuyên môn đã sẵn sàng chuyển đổi số để quản lý dòng tiền và tiến độ khơi thông này một cách hiệu quả chưa? Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tiến độ thực hiện trong Quý I này.
