Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, Tòa án Nhân dân được khẳng định là “pháo đài” chính trị‑pháp lý vững chắc, giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ công lý và niềm tin của nhân dân.
Hơn 80 năm phát triển, hệ thống Tòa án Nhân dân Việt Nam đã khẳng định vị thế trung tâm trong bộ máy nhà nước, không chỉ bảo vệ công lý mà còn bảo đảm quyền con người, quyền công dân và duy trì kỷ cương xã hội.
Với những yêu cầu ngày càng khắt khe về quản trị quốc gia, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, sứ mệnh của Tòa án không còn giới hạn trong việc xét xử các vụ việc đơn lẻ. Hoạt động của Tòa án mang tầm chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp tới ổn định chính trị‑xã hội và nền tảng phát triển bền vững của đất nước.
Trong lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tòa án Nhân dân, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: cần xây dựng Tòa án thành “pháo đài” chính trị‑pháp lý vững chắc, đồng thời lan tỏa niềm tin của nhân dân vào công lý, pháp luật và chế độ.
Tòa án Nhân dân – Trụ cột tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Trong mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quyền lực nhà nước được phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa ba nhánh: lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tòa án Nhân dân, cơ quan thực thi quyền tư pháp, nắm giữ vai trò quyết định: thực thi pháp luật trực tiếp, đưa ra các bản án, quyết định có hiệu lực thi hành.
Thông điệp “pháo đài” của Tổng Bí thư không chỉ là lời khẳng định vị thế, mà còn là định hướng chiến lược yêu cầu đổi mới toàn diện về tổ chức và hoạt động của ngành Tòa án trước những thách thức mới.
Quan điểm nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp – “xây dựng nền tư pháp trong đó Tòa án là trung tâm, xét xử là trọng tâm, tranh tụng là khâu đột phá” – một lần nữa được nâng tầm trong chỉ đạo của Tổng Bí thư.
Việc đặt Tòa án ở vị trí trung tâm không chỉ là một quyết định tổ chức mà còn là lựa chọn chiến lược: mọi cải cách pháp luật, mọi chủ trương bảo vệ quyền con người đều phải được kiểm nghiệm qua hoạt động xét xử thực tiễn.
Trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Tòa án được yêu cầu tiếp tục dẫn đầu trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và các hiện tượng tiêu cực – một nhiệm vụ được xem là “sống còn” của toàn bộ hệ thống chính trị.
Thực tiễn đã chứng minh: qua việc xét xử nghiêm minh các đại án kinh tế, tham nhũng, Tòa án hiện thực hoá quyết tâm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” của Đảng và Nhà nước. Những bản án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật không chỉ răn đe mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật.
Công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng cũng đã góp phần khắc phục thiệt hại cho Nhà nước, nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh chống tham nhũng.
Tòa án kiến tạo và “pháo đài” niềm tin của nhân dân
Vai trò của Tòa án không chỉ dừng lại ở việc áp dụng pháp luật thụ động. Từ thực tiễn xét xử phong phú, Tòa án phát hiện những bất cập, “lỗ hổng” trong quy định pháp luật và đưa ra các kiến nghị sửa đổi sát sườn với thực tế.
Phát triển án lệ, tổng kết thực tiễn xét xử và hướng dẫn áp dụng pháp luật đã đảm bảo tính thống nhất, ổn định và khả năng dự báo của nền tư pháp.
Mục tiêu cao nhất của việc xây dựng Tòa án thành “pháo đài” chính trị‑pháp lý là củng cố và bồi đắp niềm tin của nhân dân vào công lý. Niềm tin này không thể được xây dựng bằng khẩu hiệu, mà phải được rèn giũa qua sự công tâm, khách quan và liêm chính trong từng phán quyết.
Mỗi thẩm phán cần trở thành tấm gương về bản lĩnh chính trị, trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo mọi quyết định xét xử “thấu tình, đạt lý”. Tăng cường kỷ luật, xử lý nghiêm các vi phạm là yêu cầu bắt buộc để duy trì sự trong sạch và uy tín của Tòa án.
Hơn nữa, Tòa án cần ngày càng gần gũi với nhân dân, hiểu rõ nhu cầu và giải quyết tranh chấp một cách kịp thời, nhân văn, tôn trọng thực tiễn đời sống và đạo lý dân tộc. Khi người dân thực sự coi Tòa án là chỗ dựa tin cậy cuối cùng, hình ảnh “pháo đài” công lý mới trở nên vững chãi và trường tồn.
Với bề dày truyền thống 80 năm, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, hệ thống Tòa án Nhân dân sẽ tiếp tục phát huy vai trò trụ cột, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, nhân văn, và trở thành “pháo đài” chính trị‑pháp lý vững chắc trong lòng nhân dân.
Đại hội Đảng lần thứ XIV đang tới gần, dự kiến sẽ đưa ra những quyết sách mạnh mẽ, đồng bộ, tạo xung lực mới cho công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền. Trong đó, việc khẳng định và cụ thể hoá vai trò trung tâm của Tòa án trong cải cách tư pháp, cùng các chủ trương về thể chế, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ, sẽ tạo nền tảng vững chắc để Tòa án phát triển toàn diện trong kỷ nguyên mới.
