Nội dung chính
Tranh chấp Greenland: Mỹ đe dọa thuế, châu Âu cân nhắc “bazooka thương mại”
Thị trường và an ninh châu Âu đang đứng trước ngưỡng cửa quyết định khi Tổng thống Donald Trump công bố kế hoạch thuế quan đối với 8 nước EU.
Bối cảnh địa chính trị
Vào tối 17/1, một bài đăng trên Truth Social của Trump tuyên bố muốn “sở hữu” Greenland và sẽ áp thuế nhập khẩu 10% trong tháng 2, tăng lên 25% vào tháng 6 đối với các mặt hàng từ tám quốc gia châu Âu. Động thái này ngay lập tức làm đảo lộn những tháng đàm phán thương mại ổn định giữa Washington và Brussels.
The New York Times cho rằng lời đe dọa của Trump không để lại khoảng trống cho thương lượng, đồng thời nhấn mạnh rằng kỷ nguyên địa chính trị hiện nay ngày càng khắc nghiệt và đối đầu.
Công cụ “bazooka thương mại” của EU
EU đã chuẩn bị một cơ chế được gọi là “cơ chế chống cưỡng ép” – thường được truyền thông mô tả là “bazooka thương mại”. Đây là một bộ công cụ pháp lý cho phép EU áp đặt các lệnh hạn chế đối với các tập đoàn và nhà cung cấp dịch vụ lớn hoạt động trong khu vực, nhằm phản hồi các hành động ép buộc chính trị.
Nhưng việc kích hoạt cơ chế này không hề đơn giản. Theo Jacob Funk Kirkegaard, chuyên gia cao cấp tại Viện Bruegel, “hoặc chúng ta thực hiện một cuộc chiến thương mại, hoặc chúng ta sẽ rơi vào một cuộc chiến thực sự”.
Trong một tuần trước, một nhóm quốc gia EU đã cử binh sĩ tới Greenland để tham gia tập trận quân sự, nhằm khẳng định cam kết an ninh Bắc Cực. Động thái này được xem là “xoa dịu” lo ngại của Washington, nhưng đồng thời cũng kích hoạt thêm áp lực thuế từ phía Trump.
Phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu
Ngay sau khi Trump đăng tải, các nghị sĩ EU tuyên bố sẽ hoãn phê chuẩn thỏa thuận thương mại năm 2025 và một số thành viên kêu gọi trả đũa thương mại. Các đại sứ từ 27 quốc gia thành viên EU đã được triệu tập họp khẩn tại Brussels để thảo luận về “cơ chế chống cưỡng ép”.
Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, tuy cảnh báo rằng các biện pháp thuế quan có thể “đẩy cả hai bên vào vòng xoáy lao dốc nguy hiểm”. Emmanuel Macron và Keir Starmer cũng lên tiếng phản đối mạnh mẽ, khẳng định không có đe dọa nào có thể làm lung lay quyết tâm của châu Âu.
Triển vọng và rủi ro
EU phụ thuộc vào Mỹ qua NATO về an ninh và qua các khoản hỗ trợ trong cuộc chiến Ukraine. Một cuộc chiến thương mại toàn diện có thể làm suy giảm nền kinh tế EU, đồng thời làm suy yếu khả năng phòng thủ chung của NATO.
Penny Naas từ German Marshall Fund nhấn mạnh: “Câu hỏi đặt ra là các bạn muốn đi xa đến mức nào?”. Nếu EU quyết định kích hoạt “bazooka thương mại”, các biện pháp trả đũa có thể dẫn đến một chuỗi lệnh cấm, trừng phạt chéo và làm tăng nguy cơ xung đột thực chiến.
Trong khi đó, các cuộc đàm phán song phương giữa Đan Mạch, Greenland và Washington vẫn chưa đạt được kết quả. Nhóm công tác cấp cao được thành lập để giải quyết bất đồng, nhưng phía Mỹ đã khẳng định mục tiêu cuối cùng vẫn là kiểm soát Greenland.
Như Winston Churchill từng nói: “Chỉ có một điều tồi tệ hơn việc phải chiến đấu với chính các đồng minh của mình, đó là khi phải chiến đấu mà không có họ”. Nếu EU dùng “bazooka thương mại” để đáp trả, thời gian sẽ cho biết liệu mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương có còn bền vững hay không.
An Hòa
