Nội dung chính
Trump bất ngờ công bố thuế quan 10% cho tám quốc gia châu Âu nhằm gây sức ép trong tranh chấp Greenland.
Thuế quan mới: ai sẽ chịu mức 10%?
Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào tối qua (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ áp dụng thuế nhập khẩu 10% đối với tất cả hàng hóa xuất khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ ngày 1/2. Nếu các nước này không thay đổi lập trường về đề xuất mua lại Greenland, mức thuế sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6.
Lý do: tranh chấp Greenland
Greenland là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, nằm ở vị trí chiến lược trong Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực. Trump cho rằng việc Mỹ kiểm soát Greenland là cần thiết để đối phó với tham vọng ngày càng tăng của Trung Quốc và Nga trong khu vực. Tuy nhiên, theo hiệp định quốc phòng 1951, Mỹ đã có quyền duy trì hiện diện quân sự tại Greenland, khiến lập luận “cần kiểm soát” của ông trở nên gây tranh cãi.
Ảnh hưởng dự kiến lên thương mại và NATO
Hiện nay, Mỹ đã áp thuế 10% cho hàng hóa nhập khẩu từ Anh và 15% cho các sản phẩm từ Liên minh châu Âu (EU) sau các thỏa thuận thương mại năm trước. Nếu mức thuế mới được chồng lên các mức hiện hành, chi phí nhập khẩu sẽ tăng đáng kể, và phần lớn sẽ được chuyển sang người tiêu dùng.
Theo các chuyên gia thương mại, việc tăng thuế quan có thể làm giảm kim ngạch xuất khẩu Mỹ sang EU khoảng 5‑7% trong năm đầu tiên, đồng thời làm tăng giá tiêu dùng nội địa lên 2‑3%.
Mối nguy cho NATO
Những biện pháp này đã gây lo ngại trong NATO. Các nhà phân tích cho rằng áp lực thương mại lên các đồng minh có thể làm suy yếu tinh thần liên minh, tạo cơ hội cho các đối thủ chiến lược của Mỹ như Trung Quốc và Nga khai thác.
Phản ứng của các bên liên quan
Liên minh châu Âu nhanh chóng lên tiếng phản đối, nhấn mạnh rằng thuế quan là “không thể chấp nhận”. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định EU “đoàn kết với Đan Mạch và người dân Greenland” và kêu gọi duy trì đối thoại.
Thủ tướng Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Thụy Điển, và Thủ tướng Anh Keir Starmer đều cho rằng việc dùng thuế quan để “tống tiền” đồng minh là “hoàn toàn sai lầm”.
Trong nội bộ Mỹ, cả hai viện Quốc hội đều chỉ trích quyết định này. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (R‑NC) cho rằng các biện pháp “xấu cho nước Mỹ, cho doanh nghiệp Mỹ và cho các đồng minh”, trong khi Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (R‑AK) gọi đó là “quyết định không cần thiết và mang tính trừng phạt”.
Liên đoàn Công nghiệp Đan Mạch cảnh báo thuế quan sẽ làm tăng giá cả và gây mất việc làm ở cả châu Âu và Mỹ. Các nhà phân tích dự đoán việc này có thể phá vỡ thỏa thuận thuế 15% đã đàm phán giữa Mỹ và EU vào năm ngoái, đẩy hai bên vào nguy cơ một cuộc chiến thương mại toàn diện.
Câu hỏi còn bỏ ngỏ và triển vọng tương lai
Vụ việc Greenland, từ một đề xuất gây tranh cãi, đang trở thành phép thử lớn cho quan hệ Mỹ‑châu Âu. Liệu áp lực kinh tế có đủ sức ép các đồng minh thay đổi lập trường, hay sẽ dẫn tới một vòng xoáy đối đầu khó kiểm soát? Các nhà chuyên môn khuyên rằng đối thoại đa phương và tôn trọng các hiệp định hiện có vẫn là con đường an toàn nhất để duy trì ổn định địa chính trị.
Hồng Nhung
