Nội dung chính
Để bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia trước những biến động địa chính trị toàn cầu, Chính phủ Việt Nam đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt và triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp chiến lược.
Tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào ngày 10/4/2025, vấn đề đảm bảo nguồn cung năng lượng và các chính sách thuế liên quan đến xăng dầu đã trở thành tâm điểm thảo luận. Trước bối cảnh xung đột tại Trung Đông tạo ra cuộc khủng hoảng cung ứng lớn nhất kể từ thập niên 1970, Việt Nam đang đứng trước những thách thức không nhỏ về chi phí và sự ổn định nguồn hàng.
Ba trụ cột cốt lõi để giữ vững an ninh năng lượng
Trong bối cảnh dự trữ quốc gia và lưu thông tối thiểu còn gặp nhiều khó khăn, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng khẳng định mục tiêu tối thượng của Chính phủ là đảm bảo an ninh năng lượng dựa trên 3 trụ cột vững chắc:
- Đảm bảo nguồn cung: Luôn có sẵn nguồn hàng để đáp ứng nhu cầu trong mọi tình huống.
- Tổ chức vận hành linh hoạt: Thiết lập hệ thống để đảm bảo dòng chảy năng lượng không bị đứt gãy ngay cả khi xảy ra khủng hoảng toàn cầu.
- Khả năng tiếp cận: Đảm bảo người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận năng lượng với mức giá hợp lý, giảm thiểu tác động tiêu cực đến kinh tế vĩ mô.
Để hiện thực hóa điều này, các kịch bản ứng phó đã được định hình rõ nét, từ kịch bản cơ sở (xung đột kết thúc trong 4 tuần) đến kịch bản dự phòng (xung đột kéo dài vượt quá mốc 4 tuần + 2).
5 nhóm giải pháp chiến lược đang được triển khai đồng bộ
Hiện tại, tình hình thực tế đang diễn biến theo kịch bản thứ hai (4 tuần + 2). Để kiểm soát tình hình, Bộ Công Thương đang quyết liệt thực hiện 5 nhóm giải pháp trọng yếu:
1. Hoàn thiện cơ chế và chính sách thuế
Dựa trên Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác về an ninh năng lượng. Các công cụ pháp lý như Nghị quyết 36/NQ-CP, Nghị quyết 55/NQ-CP và đặc biệt là Nghị định 72/2026/NĐ-CP đang được vận hành để điều hành thuế suất đối với xăng dầu nhập khẩu ngoài khu vực ASEAN. Việc điều chỉnh các loại thuế như thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT và thuế tiêu thụ đặc biệt đang được trình Quốc hội để tạo sự linh hoạt trong các tình huống khẩn cấp.
2. Tự chủ nguồn cung và tăng cường dự trữ
Việt Nam hiện đã làm chủ khoảng 70% nhu cầu nhờ hai nhà máy lọc dầu Dung Quất (chiếm hơn 30%) và Nghi Sơn (chiếm 40%). Để nâng cao năng lực tự cung tự cấp, Bộ Công Thương đã chỉ đạo:
- Tối ưu hóa công suất các nhà máy lọc dầu, ưu tiên sản xuất các sản phẩm năng lượng.
- Phục hồi và vận hành tối đa công suất các nhà máy ethanol, nhà máy chế biến condensate tại Quảng Ngãi, Đồng Nai và Phú Mỹ. Việc này giúp tăng khả năng tự chủ thêm khoảng 14% nếu sử dụng nhiên liệu E10 trên toàn quốc.
- Tăng số ngày dự trữ lưu thông theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP để sẵn sàng cho các kịch bản chiến tranh kéo dài.
3. Kiểm soát chặt chẽ hệ thống phân phối
Với mạng lưới gồm 26 thương nhân đầu mối, 245 thương nhân phân phối và khoảng 17.200 cây xăng, việc giám sát sự thông suốt của chuỗi cung ứng là cực kỳ quan trọng. Mục tiêu là ngăn chặn triệt để các hành vi đầu cơ, găm hàng nhằm trục lợi trên khó khăn của thị trường.
4. Bình ổn giá và kiểm soát lạm phát (CPI)
Để bảo vệ sức mua của người dân và ổn định kinh tế vĩ mô, Chính phủ đã sử dụng 5.600 tỷ đồng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Kết hợp với các công cụ thuế linh hoạt, Việt Nam đã thành công trong việc giữ giá bán lẻ không bị biến động quá lớn theo đà tăng của thế giới.
5. Đẩy mạnh chuyển đổi và tiết kiệm năng lượng
Theo lộ trình đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tiết kiệm 1-1,5% năng lượng trên mỗi đơn vị GDP. Sự gia tăng mạnh mẽ của các phương tiện giao thông điện (với hơn 200.000 xe ô tô điện) là một tín hiệu tích cực trong việc giảm áp lực lên nguồn nhiên liệu hóa thạch.
Kết quả khả quan và tầm nhìn dài hạn
Những nỗ lực này đã mang lại kết quả thực tế: số ngày dự trữ lưu thông đã tăng từ 15 ngày lên khoảng 26 ngày. Đặc biệt, giá xăng dầu trong nước đang duy trì ở mức rất cạnh tranh. Trong khi giá xăng thế giới bình quân khoảng 1,3 USD/lít, thì tại Việt Nam, giá xăng RON 95 chỉ dao động quanh mức 23.000 – 24.000 đồng/lít, thấp hơn so với nhiều quốc gia láng giềng như Thái Lan, Philippines hay Trung Quốc.
Tuy nhiên, để hướng tới sự bền vững, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh cần phải cập nhật Chiến lược phát triển Năng lượng Quốc gia. Mục tiêu trọng tâm là giảm tỷ lệ nhập khẩu năng lượng sơ cấp từ 43,9% (năm 2026) xuống còn 30% vào năm 2030, tập trung vào điện, khí đốt và năng lượng tái tạo.
Bạn đánh giá thế nào về các giải pháp điều hành giá xăng dầu hiện nay của Chính phủ? Liệu việc chuyển đổi sang xe điện có đủ để giảm áp lực an ninh năng lượng trong tương lai? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!
