Nội dung chính
Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ đã chính thức có hiệu lực, trực tiếp đẩy khu vực Trung Đông vào nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột quân sự quy mô lớn.
Sau khi các nỗ lực đàm phán hòa bình diễn ra tại Pakistan thất bại, tình hình địa chính trị tại khu vực Vịnh Ba Tư đã trở nên cực kỳ căng thẳng. Vào lúc 10 giờ sáng (giờ miền Đông) ngày 13/4, Hải quân Mỹ đã bắt đầu triển khai lệnh phong tỏa toàn diện đối với mọi hoạt động giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran.
Các tàu hàng và tàu dầu đang rơi vào tình trạng chờ đợi tại khu vực eo biển Hormuz đầy biến động. (Nguồn: Kpler Marine Traffic – CNN)
Sức mạnh áp đặt và mục tiêu chiến lược của Washington
Theo các nguồn tin từ Al Jazeera, phía Mỹ khẳng định họ đã chuẩn bị đầy đủ về cả lực lượng lẫn trang thiết bị để duy trì lệnh phong tỏa này trong thời gian dài nhất có thể, tùy thuộc vào các quyết định chiến lược từ Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, một điểm đáng lưu ý là các quy tắc giao chiến (Rules of Engagement) cụ thể để xử lý các trường hợp vi phạm vẫn chưa được công bố rộng rãi, tạo ra một vùng xám đầy rủi ro về mặt pháp lý và quân sự.
Ông Trump tuyên bố sẽ đánh chìm tàu vi phạm của Iran
Trong một động thái cứng rắn nhằm răn đe Tehran, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra cảnh báo trực diện: Mỹ sẽ sẵn sàng đánh chìm bất kỳ con tàu nào của Iran có ý định tiến vào khu vực phong tỏa tại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù hải quân Iran đã bị suy yếu đáng kể, nhưng các loại tàu tấn công nhanh (fast attack craft) vẫn là mối đe dọa tiềm tàng.
Hải quân Mỹ được chỉ thị sử dụng các biện pháp quyết liệt, tương tự như cách họ đã thực hiện đối với các tàu bị cáo buộc buôn lậu ma túy trước đây, nhằm ngăn chặn mọi nỗ lực phá vỡ vòng vây.
Những rủi ro chiến tranh và bài toán kinh tế toàn cầu
Việc thực thi lệnh phong tỏa này được giới phân tích đánh giá là một hành động quân sự trực tiếp. Nếu thành công, Mỹ có thể tước đi đòn bẩy kinh tế quan trọng nhất của Iran, từ đó mở lại tuyến hàng hải huyết mạch và có khả năng hạ nhiệt giá dầu thế giới. Tuy nhiên, cái giá phải trả có thể là một cuộc chiến tiêu hao tốn kém.
- Khó khăn trong duy trì: Bà Dana Stroul, cựu quan chức Lầu Năm Góc, nhận định rằng đây là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn để thực hiện đơn phương và duy trì ổn định trong trung và dài hạn.
- Thách thức về vận hành: Việc chặn đứng các siêu tàu chở dầu (supertankers) trên một vùng biển rộng lớn là một thách thức kỹ thuật khổng lồ đối với bất kỳ lực lượng hải quân nào.
- Phản ứng dây chuyền: Mỹ sẽ phải đối mặt với câu hỏi khó: liệu họ có sẵn sàng bắt giữ hoặc đánh chìm tàu của các đối tác lớn như Ấn Độ, Hàn Quốc hay thậm chí là Trung Quốc nếu các tàu này chở dầu cho Iran?
Phản ứng quyết liệt từ Tehran: Sẵn sàng cho đối đầu
Phía Iran không hề tỏ ra nao núng trước áp lực từ Washington. Các chuyên gia quân sự như Đô đốc về hưu Gary Roughead cảnh báo rằng Tehran có thể đáp trả bằng cách tấn công vào các cơ sở hạ tầng của các quốc gia vùng Vịnh hoặc sử dụng thủy lôi và các thiết bị gắn bom trên tàu cao tốc để gây thiệt hại cho lực lượng Mỹ.
Đại diện Bộ Nội vụ Iran, ông Ali Zeinivand, tuyên bố nước này đã sẵn sàng cho mọi kịch bản, từ ngoại giao đến chiến trường, khẳng định Iran có đầy đủ “khả năng, sức mạnh và ý chí” để tự vệ. Trong khi đó, nhà nghiên cứu Mohammad Eslami từ Đại học Tehran nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động nào nhằm cắt đứt nguồn tiếp cận nhu yếu phẩm của Iran đều sẽ dẫn đến những bước đi cực kỳ nguy hiểm từ cả hai phía.
Góc nhìn quốc tế: Sự chia rẽ trong quan điểm
Cộng đồng quốc tế đang có những phản ứng trái chiều trước động thái của Mỹ:
- Ủy ban Châu Âu: Chủ tịch Ursula von der Leyen nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do hàng hải nhưng cũng lo ngại về sự ổn định chung của Trung Đông.
- Tây Ban Nha: Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles đã chỉ trích kế hoạch của ông Trump là “hoàn toàn vô lý”, cho rằng việc áp đặt luật chơi riêng của Mỹ lên cộng đồng quốc tế là không thể chấp nhận được.
Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz hiện không chỉ là một vấn đề quân sự mà còn là bài kiểm tra về ý chí chính trị và khả năng quản trị rủi ro của các cường quốc toàn cầu. Liệu ngoại giao có kịp thời cứu vãn tình hình trước khi tiếng súng thực sự vang lên?
